بابهت: 100 برسبارو وةلام لةسةر جةستةي مروف
. ئايا مرۆف لة كاتي نوستن و دانيشتن دا بالاَى وةكو يةكة ؟ وةلاَم : نةخيَر لة كاتي نوستندا بالاَى 1سم دريَزتر ئةبيَت بةلاَم كاتيَك هةلَئةسيَت وةك خۆى ليَ ديَتةوة .
2 . بةنكرياس ئةكةويَتة كويَي لاشةى مرۆفةوة ؟ وة : لاى جةبي لاشةوة .
3 .كام ئةندامةى لةشي مرۆف بةشيَكي ليَ لابةيت دروست ئةبيَتةوة ؟ وة : جكةر .
4 . ئةو ماددةيةى موو نينۆكي ليَ بيَك ديَت ناوى جي ية ؟ وة : كرياتين .
5 . ماددةى كاربۆهيدرات لة كويَدا هةرس ئةكريَت ؟ وة : لة ناو دةمدا .
6 . زمارةى ئةو ماسولكانةى جةستة لة كاتي قسةكردندا بة كارى ئةهيَنيَ ؟ وة : 44 ماسولكة
7 . رِيَزةى ئاوو لة خويَني مرۆفدا جةندة ؟ وة : 83 % .
8 . دريَزى كةدة لة مرۆفيَكي ئاساييدا جةندة ؟ وة : 25 سم .
9 . كةنالَي ئۆستاكيۆس ئةكةويَتة كويَوة ؟ وة : ئةكةويَتة نيَوان قوورِك و كويَ وة .
10 . دووركةكاني لانكةرهانس ئةكةويَتة كويَوة ؟ وة : ئةكةويَتة ناو بةنكرياسةوة .
11 . زمارةى ماسولكةكاني لةشي مرۆف جةندة ؟ وة : 620 ماسولكةية .
12 . زمارةى ئيَسقانةكاني كةللة سةر جةندة ؟ وة : 22 ئيَسقانة .
13 . كةورةترين رِزيَن لة لةشدا جي ية ؟ وة : جكةر .
14 . ئيش و كارى رِزيَنة ليمفاويةكان جي ية ؟ وة : بالاَوتن و باك كردنةوةى خويَنة .
15 . زمارةى سةمامةكاني دلَ جةندة ؟ وة : 4 سةمامةية .
16 . كام هةستةوةر كةمترين جالاكي هةية ؟ وة : هةستي بۆن كردن .
17 . زمارةى برِبرِةكاني بشتي مرۆف جةندة ؟ وة : 24 برِبرِةية .
18 . خرِۆكة سورو سبي يةكاني خويَن لة كويَدان ؟ وة : لة ناو مۆخة ئيَسقانةكانداية .
19 . كةى كةشةى كۆربةلة دةست بيَ دةكات ؟ وة : لة مانكي شةشةمدا دةست بيَ دةكات .
20 . ئةو ئةندامةى مةحالَة لة كاتي بزميندا بكريَتةوة ؟ وة : جاوةكانن .
21 . لاشة زياتر كاميان ئةرِيَزيَت عارةق يان ليك ؟ وة : ليك .
22 . خرۆكة سوورةكان كاتيَك دةمرن دةجنة كويَوة ؟ وة : سبلَةةوة .
23 . لاشةى مرۆف لة ج رِيَكايةكةوة خۆى رِزكار ئةكات لة شلةمةنيةكان ؟ وة : كورجيلةكان .
24 . لة كاتي قسةكردندا كام شةويلاكة دةجولَيَت ؟ وة : شةويلاكةى خوارةوة .
25 . كةدة ئةكةويَتة كويَي لاشةوة ؟ وة : ئةكةويَتة لاى جةبي لاشةوة .
26 . دريَزترين ئيَسقان لة لةشي مرۆفدا لة كويَداية ؟ وة : لة رِانةكانداية .
27 . ئةو ئةندامةى 40 % ى ئۆكسجيني خويَن بةكارئةهيَنيَ ؟ وة : ميَشك .
28 . زمارةى ليَداني دلَي مرۆفي ئاسايي جةندة ؟ وة : لة نيَوان 60 تا 80 تربةداية.
29 . بةهۆى جيةوة ئۆكسجين ئةكةيةنريَتة ئةندامةكاني ترى لةش ؟ وة : خويَن .
30 . كةنالَة دةنكيةكان ئةكةويَتة كويَوة ؟ وة جةند دانةية ؟ وة ئةكويَتة كويَجكةى ناوةرِاست و زمارةيان 3 دانةية .
31 . كةورةترين خانةى مرۆف ؟ وة : هيَلكةى ئافرةتة .
32 . رِةنكي سي يةكاني مرۆفيَكي ساغ جۆنة ؟ وة : بةمةيية .
33 . لة هةر ناولةبيَكدا جةند ئيَسقان هةية ؟ وة : 27 ئيَسقان .
34 . ماددة برۆتينيةكان لة كويَدا هةرس ئةبن ؟ وة : لةناو كةدةدا .
35 . ماددة جةوريةكان لة كويَدا هةرس ئةبن ؟ وة : لةناو 12 كريَدا .
36 . بلةى كةرماى مرۆفيَكي ئاسايي ئةبيت جةند بيَت ؟ وة 37 بلةى سةدى .
37 . ئةو تةنها شويَنةى لةش كةوا خويَني بۆ ناجيَت ؟ وة : قةرةنيةى جاو .
38 . ئةو شتةى بةربةرةكانيَ ى ميكرۆبةكان ئةكات لة لةشدا ؟ وة : خرۆكة سبيةكاني خويَن .
39 . دواى جةنديَك لة وةستاني دلَ ميَشك لة ليَدان ئةكةويَت ؟ وة : 10 خوولةك .
40 . رِيَزةى ئاو لة لةشي مرۆفدا جةندة ؟ وة : 70% ية .
41 . دريَزى موولولة خويَنةكاني لةشي مرۆفي ثيَكةييو جةندة ؟ وة : ئةكةر ئةو كةسة 50 ككم بيَت بةم شيَوةيةية: نزيكةى 100000 كم لة هيَلَي ئيستيوادا 2,5 جار ئةتواني بيَجي ثيَ بدةى بة دةورى زةويدا وةرووبةرى كشتي ئةم موولولة خويَنانة 6300 مةتر جواركۆشةية .
42 . بة شيَر بةنجةى خويَن ئةوتريَت جي ؟ وة : لۆكيميا واتة خويَني سبي .
43 . ئةكةر مرۆف جاويَكي لة دةست بدات رِيَزةى لة دةستداني بينيني جةندة ؟ وة : تواناى 1/5 بينيني لة دةست ئةدات .
44 . هةستي بۆن كردني مرۆف جةندة ؟ وة : ئةتوانيَ 10 هةزار جۆر بۆن لة يةكتر جيا بكا تةوة .
45 . كيَشي ئيَسقانةكاني مرۆفي بيَكةييو جةندة ؟ وة: لة نيَوان 13 ـ 15 ككم.
46 . بجوكترين ئيَسقان لة جةستةى مرۆفدا لة كويَداية ؟ وة : لة كويَجكةداية.
47 . لةشي مرۆف لة كةيةوة بةرةو بووكانةوة ئةجيَت ؟ وة : لة دواى 40 سالَيةوة بةرةو داهيَزران و بوكانةوة دةجيَت
48 . ئةكةر بة هةر هۆيةك بيَت جكةر لة ئيش كردن بوةستيَ مرۆف تا جةند ئةتوانيَ بزى ؟ وة : لة ماوةى 8 ــ 24 كاتزميَردا دةمرىَ.
49 . شويَن كةوتة واتة (مۆر) ى بةنجةو زماني هةموو مرۆفةكان وةكو يةكة ؟ وة : نةخيَر هةر مرۆفيَك لة كةلَ مرۆفيَكي تردا جياوازى هةية .
50 . نينۆكةكاني دةست و قاج لة هةفتةيةكداجةند دريَز ئةبيَت ؟ وة : (0,5) ملم دريَز ئةبيَت
51 . دريَزى برِبرِةى بشتي مرۆظي بيَكةييو جةندة ؟ وة : ( 70 سم ) ة .
52 . دريَزى موولولة خويَنةكاني لةشي مرۆف جةندة ؟ وة : نزيكةى 600 هةزار كم ة
53 . لة مرۆفي بيَكةيشتوودا برِى خويَنةكةى جةندة ؟ وة : 5 ــ 6 لتر خويَني تيَداية .
54 . ئايا خانةكاني ميَشكي مرۆف كاتيَك مرد دروست ئةبيَتةوة ؟ وة : نةخيَر .
55 . ئةو ماوةيةى خويَن رِۆزانة ئةيبرِىَ لة ناوو دةمارو موولولةكاندا جةندة ؟ وة : ئةكاتة 168 مليۆن ميل .
55 . ئايا قةبارةى جاو لووت و كوىَ بة كةورة بووني تةمةن ئةكۆرِىَ ؟ وة : قةبارةى جاو ناكۆرِيَت بة كةورةبووني تةمةن بةلاَم قةبارةى كوىَ و لووت ناوةستن لة كةشة كردن .
56 . زمارةى خانةكاني ميَشكي مرۆف جةندة ؟ وة : 13 مليارد خانةية .
57 . بيَلَوةكاني جاو لة خولةكيَكدا جةند جار ئةترووكيَ ؟ وة : 25 جار ئةترووكيَ وة هةر ترووكانيَكيش 1,5 جركةى بيَ ئةجيَ .
58 . ميَشكي مرۆف لة جي بيَك ديَت ؟ وة : لة بةشيَكي زۆر ئاو ثيَك ديَت .
59 . ميَشكي مرۆف رِۆزانة بيَويستي بة جةند ليتر خويَن هةية ؟ وة : بيَويستي بة 1000 لتر خويَن هةية تا ئيشةكاني ئةنجام بدات .
60 . خيَرايي كۆكةى ناو لةش جةندة ؟ وة : كۆكةى خيَراو تووند هةواى ناو لةش فرِىَ ئةداتة دةرةوة خيَراتر لة دةنك .
61 . دريَزى ئيَسقاني بازوو (مةجةك ) جةنديَكة ؟ وة : يةكسانة بة دريَذى ثيَ يةكان.
62 . كيَشي ئيَسقانةكاني لةشي مرۆف جةندة ؟ وة : 16% ى كيَشي جةستةى مرۆف بيَك ئةهيَنيَ .
63 . خانةكاني لةشي مرۆظ ذمارةيان جةندة ؟ وة : سةدان تريليۆنة ناوك دارن و هةريةكةيان 46 كرۆمۆسۆمي تيَداية هةريةك لةو كرۆمۆسۆمانة لة رِشتةيةكي دريَزى ( d.n.a ) بيَك هاتووة بة دريَزايي هةر رِشتةيةكيش هةزارةها (جين ) هةية زانيارى بيَويستيان بۆ دروست كردني ئةو برۆتينة تيَداية كةوا بيَويستة بۆ تةواو كارى بنيادناني ئۆركانيزمي مرۆف .
64 . دريَزى رِيخۆلَةكان جةندة ؟ وة : 7 مةترة .
65 . زمارةى بةراسووةكاني مرۆف جةندة ؟ وة : 24 دانةية .
66 . كيَشي جكةرى مرۆفي كةورة جةندة ؟ وة : 1,5 ككم ة .
67 . ناوةوةى كةدةى مرۆف هةر جةند رِۆز جاريَك دروست ئةبيَتةوة ؟ وة : هةر دوو هةفتة جاريَك لة ناوةوة بةركيَك دروست ئةكات ئةكينا خۆى خۆى هةرس ئةكات.
68 . كةدةى مرۆف جةند رِزيَني هةرس كردني تيَداية ؟ وة : 35 مليۆن رِذيَني هةرس كردن لة خۆى دةكريَت .
69 . جاوى مرۆف جةند خانةى تيَداية ؟ وة : بيَك ديَت لة 135 مليۆن خانةى هةستةوةر كةوا بةربرسة لة كرتني ويَنةوجياكردنةوةى رِةنطةكان .
70 . زمارةى تالَةكاني مووى سةرى مرۆفي تةواو جةندة ؟ وة : قزى رِةش و سوور 120 هةزار تالَة بةلاَم قزى زةرد ئةطاتة 90 هةزار تالَ وة تالَة مووةكان دواى 5 سالَ نوىَ ئةبنةوة رِۆذانة 50 : 60 تالَ ئةوةريَت .
71 . ميَشك بيَويستي بة جي ية ؟ وة : ميَشك بيَويستي بة1/6 ى ئةو خويَنةية كةوا دلَ ئةينرىَ بۆ لةش وة بيَويستي بة 1/5 ى ئةو ئۆكسجينةية كةوا ديَتة ناو لةشةوة هةرجةندة كيَشي ميَشك زياتر ني ية لة 1/50 ى كيَشي هةموو لةش .
72 . ماوةى هاتنةوةى نينۆكي كةوتوو جةندة ؟ وة : نينۆك بة هةرهۆيةكةوة بيَت بكةويَت بيَويستي بة 100 رِۆز هةية تا بيَتةوة .
73 . رِيَزةى عارةقة رِزيَنةكان جةندة ؟ وة : لة لاشةى مرۆفدا زياتر لة يةك مليۆن عارةقة رِزيَن هةية كةوا لة ماوةى شةوورِۆزيَك دا نزيكةى لترو نيويَك عارةق فرِىَ ئةداتة دةرةوةى لةش
بيَ وةستان لة زستان و هاويندا هةرجةندة بلةى كةرما بةرز بيَتةوة مرۆف زياتر عةرةق ئةكاتةوة بةمةش لةش رِزكار ئةكات لة ماددةى زةهراوى .
74 . بۆلينا جي يةو جۆن دروست ئةبيَت ؟ وة : مانةوةى ميزو نةكردني رِيَزةى بوَلينا لة لةشدا بةرز ئةكاتةوةو ئةو بةرزبونةوةيةش ئةبيَتة هۆى زةهراوى بوون كةوا بيََى ئةوتريَت زةهراوى بووني بولينا .
75 . ماوةى خةو لة كةسي طةورةدا جةندة ؟ وة : ماوةى خةوتن لة 7 – 8 كاتزميَرة كةواتة مرۆفيَك ئةكةر 60 سالَ تةمةن بكات 1/3 ى تةمةني بة خةوةوة ئةباتة سةر واتة 20 سالَي بة خةوةوة تيَبةرِاندووة .
76 . بياويَكي ئاسايي رِۆذانة جةنديَك رِيَ ئةكات ؟ وة : 20 هةزار هةنكاو رِىَ ئةكات كةواتة لة تةمةني 80 سالَيدا 6 جار بةدةورى جيهاندا سورِاوةتةوة .
77 . هۆى جي ية رِةنكي خويَن سوورة ؟ وة : رِةنكي خويَن سوريَكي مةيلةو تۆخة لة دةمارةكاندا بة هۆى يةككرتنيةوةيةتي لة كةلَ ئۆكسجين دا .
78 . بلازماى خويَن لة جي بيَك ديَت ؟ وة : لة ئاو خوىَ بيََك ديَت .
79 . ئيشي كويَجكةكان جية ؟ وة : جكة لةوةى ئيشي بيستنة ئيشيَكي تر ئةكات ئةويش ئيشي هاوسةنك كردني جةستةى مرۆفة.
80 . مرۆف جةند ئيَسقاني هةية ؟ وة : كاتيَ منالَ لة دايك ئةبيَت 300 ئيَسقاني هةية بةلاَم كاتيَ كةورة بوو تةنها 206 ئيَسقاني ئةميَنيَتةوة ئةوةكةى ترى جي ليَ دىَ ... تةنها خوا ئةزانيَ
81 . كورجيلةكاني مرۆف رِۆذانة جةند ليتر خويَن دةبالَيَون ؟ وة : 1700 ليتر .
82 . ميَشكي مرۆف جةند بةشة ؟ وة : دوو بةشة بةشي لاى رِاستي ميَشك كۆنترۆلَي بةشي لاى جةبي لةش دةكات وة بةشي لاى جةبي ميَشك كۆنترۆلَي بةشي لاى رِاستي لةش دةكات .
83 . خرۆكة سوورةكاني خويَن بۆ ماوةى جةنديَك ئةزين ؟ وة : بۆ ماوةى 4 مانك ئةزين بيََش ئةوةى بمريَت رِيَكة بۆ خرِۆكةيةكي تازة ئةكاتةوة .
84 . ــ كيَشي سبلَ لة مرۆفي بيَكةييودا جةندة ؟ وة : 200 كرامة ئيشي بةرهةم هيَناني خرِۆكةى تازةو كۆبوونةوةى خرِۆكة مردووةكانة تيَيدا .
85 . بيَستي مرۆف جةند رِۆزجاريَك نويَ ئةبيَتةوة ؟ وة : جيني دةرةوةى ثيَست هةر 28 رِۆزجاريَك تازة ئةبيَتةوة .
86 . فشارى خويَن جي يةو جۆن دروست ئةبيَت ؟ وة : لة ئةنجامي تةسك بونةوةى دةمارةكان ديَت بة هۆى كۆبونةوةى جةورى يةوة ،وة فشارى سروشتي خويَن 120 /80 .
87 . زمارةى ماسولكة خۆنةويستةكان لة لةشي مرۆفدا جةندة ؟ وة : 500 ماسولكةية .
88 . خرِۆكة سبي يةكاني خويَن جۆنة ؟ وة : نةخرِةو نةسبي بةلَكو وةكو ئاو بيَ رِةنكة .
89 . بلاَوترين و دةكمةندترين جۆرةكاني خويَن كامانةن ؟ وة : بلاَوترين كروبي خويَن جۆرى o+ دةكمةن ترين جۆريش -ab ‘ جۆريَكي تر هةية زۆر كةمة لة هةموو جيهاندا 3 كةس خاوةني ئةو كروبةن ئةويش جۆرى (oh ) .
90 . دريَزى درِكة بةتك لة مرۆفدا جةندة ؟ وة : 45 سم ة .
91 . خرِۆكة سبي يةكاني خويَن بۆ ماوةى جةنديَك ئةزين ؟ وة : 120 رِۆز ئةزى .
92 . لة جركةيةكدا جةند خرِۆكةى سوور دةمرن ؟ وة : هةموو جركةيةك نزيكةى 8 مليۆن خرِۆكةى سوور دةمريَت و هةمان رِيَزةش دروست ئةبيَتةوة .
93 . رِيَزةى خرِۆكة سوورةكاني خويَن لة مرۆفيَكي بيَكةيشتوودا جةندة ؟ وة : لة بياودا 5 مليۆن و لة ئافرةتيشدا 4،5 مليۆنة لة 1 مليمةتر مكعبدا .
94 . دريَزى كةرووى مرۆف جةندة ؟ وة : 12 سم ة .
95 . خرِۆكة سوورةكاني خويَن نزيكةى 60 جركةى بيَ ئةجيَ بۆ سوورِانةوةيةكي تةواو .
96 . بلازماى خويَن رِيَزةى جةندى خۆيَن بيَك ديَنيَت ؟ وة : نزيكةى 50 % .
97 . خويَن نزيكةى جةندى جةستة بيَك دةهيَنيَت ؟ وة : 9% ى كيَشي جةستة بيَك ئةهيَنيَت .
98 . خواردن تا جةند كاتزميَر لة كةدةدا دةميَنيَتةوة بيَش ئةوةى بجيَتة رِيخۆلَةكانةوة ؟ وة : 3 تا 4 كاتزميَر .
99 . ئايا سيةكاني لاى رِاست و لاى جةب وةك يةك هةوايان تيَ ئةجيَت ؟ وة : نةخيَر سي يةكاني لاى رِاستي مرۆف برِيَكي زياتر هةواى تيَ ئةجيَت تا سي يةكاني لاى جةب لة بةرئةوةى دلَ ئةكةويَتة زيَر سي يةكاني لاى جةبةوة .
100 . ئةنسۆلين لة كويَدايةو ئيشي جي ية ؟ وة : لة بةنكرياس دايةو شةكرى زيادةى ناولةش ئةسووتيَنيَ .
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
هيوادارم سودي لي ببين
