بابەت: چۆن دەبيتە كەسێكی داهێنەر لە بيركردنەوەداچۆن دەبيتە كەسێكی داهێنەر لە بيركردنەوەدا

( ئەفراندن )

دەستپێكردنی شتێكە يان هەڵێنجانی ، بۆ نمونە كاتێك دەڵێن فڵانە كەس ئەوەی داهێنا ، جا ئەم بە كردار

يان گفتار بێت ، وا دەستی بە شتێك كرد پێشتر نمونەی نەبووە ، واتە داهێنەر ئەو كەسەيە توانای گۆڕينی

شتەكانی هەيە ٠

سەرەتای داهێنان يان ئەوەتا پێكهێنانە يان بوونێكی نوێيە يان ڕوودان و بونی زەمانەيە ٠يان هەردوكيان كە

ئەمەيان لەسەر خوڵقاندن وەستاوە لەبەر ئەوەی زۆربەی بيرمەندان لەسەر ئەوە رێكەوتوون كە ئەفراندن

بريتيە لە داهێنانی شتێك كە دەبێت نوێ بێ لە داڕشتندا ، جا ئەگەر توخمەكانی پێشتر هەبوبێت وەك

ئەفراندنی كارێكی زانستی يان هونەری يان ئەدەبی ٠

ئەفراندن لە دەرووننزانی دا : مانای داهێنانی چارەسەریی نوێيە لە كۆمەڵگا بۆ گرفتێكی دياريكراو قبوڵی

بكات چەندەها پيناسە هەن لەوانە دكتۆر ( عەلی ئەلحەمادی ) وای پێناسە دەكات كە ئەفراندن :

بريتيە لە تێكەڵێك لە ئەندێشەی زانستی نەرم بۆ پەرەپێدانی فكرەيەكی كۆن يان دۆزينەوەی فكرەيەكی

نوێ ، جا ئەو فكرەيە چەنديش بچوك بێت ، كە بەرهەمێكی جياكارانەی ناباو دەتوانين بەكاری بهێنين

يان جێ بە جێ بكەين ٠

كەواتە ئەفراندن بەرهەمهێنانی فكرەی نوێيە كە لە دەرەوەی شياوەوەيە ، بە مەرجێك دەبێت ئەو

بيركردنەوەيە بەسود بێت كە هەندێك جار ئەفراندن لە بوارێكدا كاولكاری و نەهامەتی بەدوای خۆيدا

دەهێنێت و دەبيێتە هۆی نانەوەی پشێوی وەك لە بواری بەرهەم هێنانی چەكی كۆكوژی يان داهێنانی

چەكی سەربازی نوێ يان دۆزينەوەی چەكی بايڵۆژی و چەندەها بواری داهێنان كە جگە لە زيان هيچی تر

بۆ مرۆڤايەتی بەرهەم ناهێنێت ٠

ئەگەر بڵێين كەسێك شێوازێكی نوێی دۆزيوەتەوە بۆ بڕی تێچون يان پتەوكردنی بەرهەم ، يان كەسێك

هەندێك چارەسەری داهێنا بۆ هەندێك گرفت كە بەرەو ڕووی دەبێتەوە دەتوانين بڵێين ئەمە ئەفراندنە ٠

ئەفرێنەر كێ يە ؟

هەندێك لە خەڵكی بڕوايان وايە مرۆڤی ئەفرێنەر خۆی بە ئەفرێنەری لە دايك بووە ، بەڵام ئەوەيان

تێگەيشتنێكی تەواو نييە ، هەموو كەسێك توانای داهێنانی هەيە ئەگەر خۆی بيەوێت واتە ئەفراندن

بە گروپێكەوە جگە لەوانی تر پەيوەست نييە ، هەموان دەتوانن ئەفرێنەر بن ئەگەر بيانەوێت ٠

سيماكانی كەسی ئەفرێنەر

ئەفراندن هەڵسوكەوتی مرۆيی لە رادەبەدەرە و لە ناخی مرۆڤدا خۆی شاردۆتەوە ، لە حالەتی هاندانی

درك پێكراودا بە ئاگاداريەوە هەستەكان دەوروژێنێت ، ئەويش بە هۆی چەندەها هۆكاری نوێ وە ، تاكو

تاكە كەسی جياوازمان دەستكەوێت ، كە هێزی ئامادەيی هەميشەيی و زيندوويەتی ئەقلی ناوەوەيان

هەيە ، دەتوانن باشترين چارەسەر و گونجاوترينيان دەست بكەوێت ، ئەويش لە كۆی ئەو هەموو

هەڵبژاردنەی لەبەر دەستياندا هەيە يان هەڵنجانی كۆمەلێك تێڕوانين و داهێنانی پێش وەخت بۆ

پرسيارەكان ، وا باس كراوە كە وەڵام دانەوەيان مەحالە ٠

لەبەر ئەوە ئەفراندن بەهرەيەكی شاراوەيە لە ناخی هەموو مرۆڤێكدا وەسف دەكرێت وەك هەموو بەهرە

شاراوەكانی تر ، پێويستی بە وروژاندن و پاك كردنەوە و مومارەسەی جۆری بەردەوام هەيە ، تاكو ببێتە

دەستكەوتێكی ئێستايی و ببێتە بەرهەمێكی نوێ ٠

ئەگە رچی هەندێك كەس هەن توانا و قابليەتی ئەفرێنەرانەيان لە بواری هەڵوێستی لەناكاو و يان لە

دۆخی شڵۆقدا دەردەكەوێت ، ئەمانە دەبێت زياتر خۆيان ئاراستە بكەن و ئاگايان لە تواناكانيان بێت ، هەروەها

شێوازی هەڵسوكەوتيان بگۆڕن تاكو لەگەڵ ئەو سيفەتەدا گونجاو بيت كە هەلييان گرتووە ٠

١- هەستياری :

مانای هۆشدارييە بە گرفتەكان و هەڵوێستێكی دياريكراو بە هەموو ڕەهەند و هۆكارەكانی كاريگەری

تێدەكات ، هەروەها بەوپەڕی سنگ فراوانييەوە گفتوگۆی دەربارە بكرێت و بە شێوەيەكی ئيجابی

مامەڵەی لەگەڵدا بكرێت ، تاكو نەبێتە قەيرانی قورس و ئەفرێنەر تووشی داڕمان و هەستی شكست

بكات و لە زۆرجاردا بزانێت كەم و كوڕتی هەيە ، بە پێچەوانەی زۆربەی خەڵكەوە ، ئەمان هەست بە تێك

شكان بكەن و بە خۆياندا بچنەوە ٠

٢- توانای كرانەوه :

بريتيە لەو توانايەی ژمارەيەكی زۆر بيركردنەوە و وێناكردنی ئەفرێنەرانە بهێنێت ، ئەويش لە ماوەيەكی

زەمەنی كورتدا ، كرانەوە زۆر بوار دەگرێتەوە لەوانە :

* زمان پرژان :

واتە خێرايی لەبەرهەم هێنانی وشە يان يەكەی گوزارە ، ئەويش بە پێی كۆمەڵێك مەرجی دياريكراو لە

بوونياد و پێكهاتەيدا ٠

* بير فراوانی

واتە خێرايی بەرهەم هێنانی ژمارەيەكی زۆر بيركردنەوە و وێنەی فكری ، لەيەك هەڵوێستدا ٠

* فراوانی گوزارەكردن :

واتەتوانای گوزارشت كردن لە بيركردنەوەكان و ئاسان داڕشتنی بە وشە يان وێنەی گوزاری دەربارەی

ئەو فكرانە ، بە شێوەيەك بە ئەوانی ترەوە بەسترا بێت و بۆی گونجاو بێت ٠

٣- نەرم و نيانی :

بريتيە لە توانای ئەقل بۆ خۆ گەنجان لەگەڵ گۆردراو و هەڵوێستە نوێيەكانی دێتە پێشێ ، هەروەها

گواستنەوە لە گۆشەی مردووەوە بۆ گۆشەی ئازاد كە بچێتە ناو كردەی بەرەنگارييەوە ٠

٤- ڕەسەنايەتی :

مانای پێشكەش كردنی بەرهەمی داهێنراو لەگەڵ ئامانجەكەدا گونجاو بێت ، يان لەگەڵ ئەو ئەركەی

كاری بۆ دەكات ٠

٥- بەرچاو ڕونی :

واتە دەبێت خاوەنی تێڕوانينێكی تيژ بێت و هەموو بەرجەستە تەقليديەكان ببڕێت ، دەرەنجامەكانی

پێِتر بخوێنەوە و ئەڵتەرناتيفی پێويست بۆ هەموو گريمانە چاوەڕوانكراوەكان بدەيت ٠

  سەرچاوە / شەقڵاوە پۆست