ــــــــە (میقـــدامى كــــورِى معد یكرب)ەوە كە هاوەڵێكى پێغەمبــەر بـــووە (رەزاى خـــواى لێبێــــــت) ووتــــوویـــەتى: گوێم لـــە
پێغەمبەر بوو (دروود و سەلامى خواى لەســـەر بێـــت) فەرمــــووى: مـــرۆڤ هیـــچ دەفرێكى پرِ نەكردووە كە لە سكى خۆى خراپتر بێت (واتە سكتان پرِ مەكەن بەزیادرِەوى لەخــــواردن و خواردنەوەدا), هەرئەوندە بەســـە بــــۆ مرۆڤ كــــــە چەند پاروویەك بخوات بۆ ئەوەى هێزى تێدا بێت و بتوانێت خۆى راگرێت, ئەگەر هەر ناتوانێت خۆى راگرێت و پێویست بكات بـــا سكى بكــات بە سآبەشەوە: بەشێكى بۆ خـــواردن, بــەشێكى بــــۆ خواردنــــەوە, و بەشەكـــەى تـــر بــــە خــــاڵى بهێڵێتــەوە بـــــۆ هــــــاتووچۆى هــــەوا و هەنــــاسەكەى (واتــــە ئەوەندە نەخوات كــە نەتوانێت بە ئاسانى هەناسە بدات.

هَى رَسُولُ اللهِ (د.خ) عَن إِدْخال الطَّعام عَلى الطَّعام , واتە: پێغەمبەر (د.خ)

بەرگرى و نەهى كردووە لەوەى مرۆڤ دواى خواردن خـــــواردنێكى تــــر بكــــات بـــەســـــەرى دا, مەبەستى فەرموودەكە ئەوەیە كە ئەگەر مرۆڤ ژەمێك و خواردنێكى خوارد با بەیەكەوە هەمووى بخوات و پاشان ماوەیەكى باش بووەستێت ئینجا خواردنى تر بخوات, نەك كە كەمێكى خوارد تۆزێك بووەستێت و ئنجا كەمێكى تر بخووات, وەك زۆر كەس عادەتى وایە كە نان دەخوات پاش كەمێك شیرینى یەك دەخوات ئینجا میوە و دواى كەمێكى تر چەرەسات و بەو شێوەیە, ئەمە زۆر هەڵەیــــە.
ەو پرژانـەى لە كاتى هەناسەداندا دەچنـــــە دەرەوە دەبنـــــــە هــــــــــــۆى گواستنــــــەوەى نـــــەخـــــۆشى, وەك: ئینفلـــــوەنزا, و ئیفــــلیجى منـــــداڵ, و ملـــــــەخرِە (نكـــــاف), و ســـــــوورێژەى ئەڵمــــانى, و هـــــەڵامەت, و هـەوكردنى قـــورگ, و سیل, و هەروەها چەندین نەخۆشى تر، بە تایبەتى نەخۆشى یە ڤایرۆسى یـــــەكـــان, بــــــۆیە دەبینیـــــن پێغەمبەر (د.خ) ئەمرمــــان پآدەكــات بـــــەوەى فـــــوو نەكـــــــەین و هەنــــاسە نەدەینـــــەوە بەســـــەر خـــــــــواردن و خواردنـــــــەوەدا، هەروەهــــا پێغەمبـــەر خـــۆى (د.خ): كـانَ إِذا عَطَسَ غَطَّى وَجْهَهُ بِيَدِهِ أَو بِثَوْبِهِ رواه الترمژی, واتـە: كــــــاتێك دەپژمیى دەم و چــــاوى بـــــە دەستى یــــان بـــە جل وبــــەرگەكانى دا دەپۆشى, هـــــەروەها پێغەمبــــەر (د.خ) بـــــەرگرى كـــردووە لــــــەوەى مـــــــرۆڤ خـــواردنى گەرم بــــە فووكردن سارد بكاتەوە, واتە فوو بكات بەناو دەفرى خواردنــــــدا, تـــــــــا ببێتـــــە هــــــــۆى بڵاوبوونەوەى میكرۆبى نەخۆشى.

لــــە پێغەمبــــەرەوە دەگێرِنــــەوە:

إِتَّقُوا الذَّر (و هو الغبار) فـإِنَّ فِيـهِ النِّسْمَةَ (أي الميكروبات) ,

واتــــە: خۆتـــان لە تەپ و تۆز و پرژ بپــارێزن لەبـــــەر ئـــــەوەى (نیسمـــەى تێــدایە), لە (القاموس المحیط)ى زانا (الفیروزآبادی) هـــــــاتووە: ( النسمـــة: تطلــق على أصغر حيـــــوان ), واتـــــە: ( نيسمـــة ) بـــــــە بچووكتریــــن ئــــاژەڵ دەووترێت, ئەم ئاماژەیە ئیعجازێكى گەورەى تێدایە لەبەر ئەوەى ئەمرِۆ بە میكرۆسكۆب و ووردبینـــــە گەورەكان سەلمــاوە كــــە ووردتـــرین زینـــدەوەر بریتیـــن لـــە میكرۆبەكــان (ڤایرۆس و بەكتریـــا) و ئــــەم نــــاوە ( نيسمة ) زۆر گونجــــاوە بۆیـــــان لەبــــــەر ئـــــــەوەى میكرۆبەكــــــان سیفـــــــەتى ژیـــــــــان و جــــووڵاوى یــــــان تێدایـــــە, واتـــــە بــــە نــــارِاستـــــــــەوخۆ پێغەمبـــــــەر (د.خ) ئــامۆژگـــــــارى كـــردووین بـــــــە دوور كــــەوتنەوە لـــــەو پرژانەى كە میكرۆب هەڵدەگرن (وەك ئــــەو پرژەى لە كاتى كۆكیـــن و پژمینــــــدا لـــــە نەخۆشــەوە بڵاو دەبێتەوە).

هَى النَّبِيُّ (د.خ) أَن يُشْرَبَ مِن في السِّـقاء رواه البخاری,

واتـــە پێغەمبەر بەرگرى لەوە كردووە لـــە دەمى گـــۆزەوە ئـــاو بخورێتەوە, چونكـــە هــــەر یــــەك میللیلیتر لــە لیك بلیۆنەهــا میكرۆبى تێدایە, كە گەشە دەكـەن و كەسى تر كە لێى دەخواتەوە زیانى پێدەگات.
پێغەمبەر(صلی اللە علی وسلم) دەفەرموێ: ( ئەگەر یەکێكتان تای لێهات ، سێ شەو ئەوەی بەیانی ببێتەوە ، با بە ئاوی سارد خۆی تەڕ بکات)
وا باشە لە ماوەی ئەم نەخۆشییەدا هەموو رۆژێك جارێك خۆی فێنك بکاتەوە بە ئاو یان خۆی ببشوات ، کە ئەمە هۆکارێکی گەورەیە بۆ رزگاربوون لەم نەخۆشییە.

پێغەمبەر(صلی اللە علی وسلم) دەفەرموێ : (وەك حوشتر ئاو بەیەك هەناسە و بەیەك جار مەخۆنەوە ، بەڵکو بە دوو سێ جاە بخۆنەوە هەر کاتێکیش خواردتان بە ناوی خواوە دەست پێبکەن و هەر کاتێکیش لێبوونەوە سوپاسی خوای گەورەی لە سەر بکەن)
ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە خواردنەوەی بە یەك جار زیانی زۆرە بۆ گەروو ، ئەو هەناسەیەی کە لە (سی)یەکانەوە دێنە دەر کۆمەڵێك میکرۆب لەگەڵ خۆی دێنێت ، گەر لە کاتی ئاو خواردنەوەکە هەناسە درا ، ئەوا ئەو میکرۆبانە دەچنە نا ئاوەکە لەوێشەوە بۆ ناو قورگ و گەدە ، ئەو کاتەش زیانی زۆری بۆ تەندروستی مرۆڤ دەگات.

پێغه‌مبه‌ر(د.خ) ده‌فه‌رموێ:له‌کاری چاك و په‌سند هیچ شتێك بێ نرخ سه‌یر مه‌که‌،ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ش بێ به‌روو یه‌کی خۆش و کراوه‌ رووبه‌رووی براکه‌ت ببیه‌وه‌.

اللهم انى ظلمت نفسى ظلما كثيرا ,ولا يغفر الزنوب الا انت ,فاغفرلى مغفره من عندك وارحمنى ,انك انت الغفور الرحيم)
خوايه من ستةمم له نةفسى خوم كردووه ستةميكى زورو كةس له كوناهو تاوان خوش نابيت جكه له زاتى تو,ساخوايه ليم خوش ببه بةليخوشبونى خوت و رةحمم بى بكه ,بةراستى خوت ليبورده و بةخشندةيت