بابهت: توندوتیژی دژی ژن:
توندوتیژی دژی ژن:
ئەمە باس و خواسی سەردەمە ، بەڵام زۆرەی هەرە زۆری ئەم توندو تیژیە لەناو چوارچێوەی پەیوەندیە خێزانیەكاندا روودەدەن ” ئەو رەفتارەیە یان كردارەیە بەرامبەر رەگەزی مێ ئەنجام دەدرێت ئیتر ژن بێت یان دایك یان كچ، بەچەند نیشانەیەك دەناسرێتەوە، وەك نەگونجانە كۆمەڵایەتیەكان و جیاكاری و چەوسانەوە، و تەنگ پێهەڵچنین و دژایەتی كردن، دەنجامێكە بۆ ئەو نەگونجانەی لەنێوان هەریەك لە رەگەزی نێر و رەگەزی مێ هەیە، بەگشتی كۆمەڵگای باوكی (باوك سالار) كە نێر خاوەن دەسەلاتی خێزانی رەهایە ، هەموو جۆرە ئالیەتەكانی وەك ئابوری و كۆمەڵایەتی و رۆشنبیری بەكاردەخان بۆ دەست بەسراگرتنی خێزان”.
سەرەرای پێش كەوتنی كۆمەڵایەتی كۆمەڵگای كوردی بەڵام رۆژانە و مانگانە لە رۆژنامەكاندا ئەم دیارەدەیە بە شێوەیەكی بەرچاو دەبینرێت ، كە لە فڵان ناوچە ژنێك لەلایەن مێردەكەیەوە رەفتاری توندو تیژی بەرامیەر ئەنجام دەدرێت هەندێك جار كۆتایی بەژیانی دەهێنرێت ، یان خوشك لە لایەن برایەوە دەست درێژی دەكرێتە سەر و ئازای جەستەیی پێدەگەنرێت، هەموو ئەم توندو تیژیانە لەناو پەویوەندیە خێزانیەكاندا ئەندام دەدرێت ، رەگەزی نێر بكەرو تاوانباری سەرەكیە، ئەگەرچی هیچ تاوانێك شایستەی ئەم جۆرە رەفتارەی نیە.
دەست درێژی كردنی پیاو بۆسەر ژن بۆ؟
لیستێك بەو بەهانانەی كەوەك هۆكار دەنراون:
1. ئەو نەریتەی كە پیاو بالادەست دەكات: وەك ئەوەی بەردەوام ژن پێویستی بە كەسێك هەیە لەسەر ریگای راست بیهێڵێتەوە و پیاویش دەزانێت چۆن ئەمە ئەنجام دەدات و زۆر جار پێویستی بەبەكار هێنانی هێز و سزای جەستەیی هەیە .
2. دڵەراوكێ(التوتر) : ئەم توێرە بە بەربڵاو ترین توێرەكانی لێدانی ژن لە لایەن پیاوەوە دانەنرێت ، پیاو لە شوێنی كاركردنی هەست بە ملكەجی و ئیستغلال كردن دەكات ، و باری دارای باش نیە…هتد بەم جۆرە پەستانە دەرونیەكانی لەسەر زۆر دەبێت و دەرەنجام وای لێدەكەن توندو تیژ بێت لەگەل خێزانەكەی .
3. نەمانی كۆنترۆل كردن لەسەر خود: بە گشتی رەفتاری شەرانگێزی بەوە لێك دەدرێتەوە كەتاك كۆنترۆلی خۆی لەدەست دەدات لە كاتی تورەبوندا ـ هەرشتێك روبدات و جیێ نارەزایی ئەو بێت راستەو خۆ هەلچونی ئەو وەك پەرچە كرداریكە ، هەندێ جار دەگاتە رادەی شێتی و بەهیچ جۆرێك ئاگای لەرەفتارەكانی خۆی نامێنێت.
